Türkiye’de kalori ve içerik bildirimi: 1 Temmuz 2026 sonrasında neler değişti?

Türkiye’de menü kalori bilgisi zorunluluğu, 1 Temmuz 2026 itibarıyla ulusal çapta zincir olarak faaliyet gösteren toplu tüketim yerleri için uygulanmaya başladı. Bu işletmeler tüketiciye sunulan yiyecek ve içeceklerin bileşenlerini ve enerji değerlerini bildirmeli. Yalnızca aynı ilde üç ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin uyum tarihi 31 Aralık 2026; bunların dışında kalan toplu tüketim yerlerinde ise bileşen bildirimi için 31 Aralık 2026, enerji bildirimi için 31 Aralık 2027. Alerjen bilgisi verme yükümlülüğü ise yeni değil: toplu tüketim yerlerinde 1 Ocak 2020’den beri geçerli. Bakanlığın uygulama duyurusu, Kılavuz, madde 47, sayfa 75, Bakanlığın alerjen açıklaması.

İşletme türüne göre kapsam ve uyum takvimi

Aşağıdaki takvim Türkiye’de toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdalar içindir. Toplu tüketim yeri kavramı restoran ve kafelerle sınırlı değildir; Bakanlığın açıklaması kantin, okul, hastane ve hazır yemek hizmeti veren mobil araç veya tezgâhları da kapsayan bir tanım kullanır. Hazır ambalajlı ürünlerin etiketleme yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir. Bakanlığın kapsam açıklaması.

Ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren toplu tüketim yerleri

• Bileşen bilgisi için son uyum tarihi: 1 Temmuz 2026
• Enerji bilgisi için son uyum tarihi: 1 Temmuz 2026
• 25 Ekim 2026 itibarıyla durum: Uyum süresi doldu; bildirim uygulanıyor olmalı

Sadece bulunduğu il sınırları içinde üç ve üzeri şubesi olan toplu tüketim yerleri

• Bileşen bilgisi için son uyum tarihi: 31 Aralık 2026
• Enerji bilgisi için son uyum tarihi: 31 Aralık 2026
• 25 Ekim 2026 itibarıyla durum: Hazırlıkların yıl sonuna kadar tamamlanması gerekiyor

Yukarıdaki iki gruba girmeyen diğer tüm toplu tüketim yerleri

• Bileşen bilgisi için son uyum tarihi: 31 Aralık 2026
• Enerji bilgisi için son uyum tarihi: 31 Aralık 2027
• 25 Ekim 2026 itibarıyla durum: İçerik ve enerji için iki ayrı tarih var

Takvimin dayanağı Kılavuzun 47.1, 47.2 ve 47.3 maddeleridir. “Diğer tüm toplu tüketim yerleri” grubu kalıcı bir muafiyet değildir. Ulusal zincir kapsamında olmayan tek şubeli bir kafe, içerik için 2026 sonunu, enerji için 2027 sonunu esas alır. Yalnızca aynı ilde üç şubesi bulunan bir restoranın ise hem içerik hem enerji bildirimi için tarihi 2026 sonudur.

Kılavuzun 47. maddesi, ulusal zincirler için ayrıca bir şube sayısı eşiği veya ayrıntılı franchise tanımı vermiyor. Birden fazla ilde faaliyet, farklı şirketler altında ortak marka veya franchise yapısı gibi durumlarda sınıflandırmayı yalnızca toplam şube sayısından çıkarmayın. İşletmenizin hangi grupta olduğunu il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüyle netleştirin.

Temmuz ayında başlayan uygulama neyi değiştirdi

2026 güncellemesi, toplu tüketim yerlerinde gıdanın bileşenleri ve enerji değeri hakkında zorunlu bilgilendirmeyi açıkça düzenliyor. Ulusal zincirlerin ilk grupta olması, bütün restoran ve kafelerin aynı gün aynı takvime tabi olduğu anlamına gelmiyor. Kılavuz, madde 41.3 ve 47.

Burada üç tarihi ayırmak gerekiyor: Kılavuzun ilk yayım tarihi 26 Kasım 2024, incelenen sürümün revizyon tarihi 10 Mart 2026 ve revizyon numarası 002. Bakanlığın güncelleme duyurusu 13 Mart 2026 tarihli. Kılavuzun 49. maddesi yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini belirtiyor; işletmelerin uyum süreleri ise ayrıca 47. maddede yer alıyor. Dolayısıyla 1 Temmuz 2026, ulusal zincirler için uyum tarihi ve duyurulan uygulama başlangıcıdır; temel yönetmeliğin ilk yayımlandığı tarih değildir. Kılavuz, sayfa 1 ve 75, 13 Mart tarihli güncelleme duyurusu.

Bu yükümlülük gönüllü bir sertifika programı olarak ele alınmamalı. Yönetmeliğin 48. maddesine 2024’te eklenen hüküm, işletmecilerin ilgili kılavuz hükümlerine de uymasını gerektiriyor. Gönüllü bir yönetim sistemi sertifikası almak, tüketiciye bilgi sunma yükümlülüğünü yerine getirmez. Bakanlık sitesindeki yönetmelik değişikliği, madde 6.

Menüde hangi bilgiler bulunmalı

Kılavuzun 41.3 maddesine göre tüketiciye sunulan gıdaların bileşenleri ve enerji değeri hakkında bilgi verilmeli. Enerji hesabına ilişkin örnek, işletmenin kullandığı bileşenlerin ortalama enerji değerlerinden hareketle tüketiciye sunulan bir porsiyonun toplam enerjisinin hesaplanmasını açıklıyor. Her bir malzemenin enerjisini ayrı ayrı müşteriye göstermek gerekmiyor; toplam porsiyon değeri sunuluyor. Kılavuz, sayfa 72 ve 73.

İşletme açısından ilk iş reçeteyi ve porsiyonu tanımlamaktır. Sos, garnitür ve içeceğe eklenen şurup gibi bileşenleri kayıt dışı bırakmayın. Farklı porsiyonlar veya müşterinin seçtiği ek malzemeler varsa bilgi hazırlığını bu seçeneklerle birlikte yapın. Aynı ürün adı altında farklı reçeteler kullanılması, menüdeki bilgiyle servis edilen ürünün ayrışmasına yol açabilir.

Alerjenler ile gıdanın bileşiminde bulunması hâlinde alkol ve domuz kaynaklı bileşenler ayrıca önem taşır. Kılavuzun 41.5 maddesi, bunlara ilişkin bilgilerin gıdanın adıyla birlikte, içerik listesinin geri kalanından belirgin biçimde ayrılarak sunulmasını ister. Uygun bir punto veya yazı stili bu ayrımı sağlayabilir. Kılavuz, madde 41.5.

Alerjen bildirimi için 2027 beklenmez

Toplu tüketim yerlerinde alerjen bilgisinin son tüketiciye sunulması 1 Ocak 2020’den beri zorunludur. Yeni enerji takvimini, alerjen bildirimini erteleyen bir süre gibi yorumlamayın. Bakanlığın açıklaması bildirimde yönetmelikteki 14 alerjen madde veya ürün grubunun esas alınacağını belirtir. Gluten içeren tahıllar, süt, yumurta, yer fıstığı ve susam bunlardan bazılarıdır; kontrol yalnızca bu örneklerle sınırlı tutulmamalıdır. Bakanlığın alerjen bilgilendirmesi ve tam listesi.

İçerikte bulunan alerjenin bildirilmesiyle mutfaktaki çapraz temas riskinin değerlendirilmesi de ayrı işlerdir. Tedarikçi etiketlerini, bileşik sosların alt bileşenlerini ve hazırlama sürecini birlikte inceleyin. Servis ekibi, müşteri sorusunu kime yönelteceğini ve güncel bilgiyi nerede bulacağını bilsin. “Alerjen içermez” gibi bir güvenceyi yalnızca ürün adından veya eski bir reçeteden hareketle vermeyin; bu tür beyanlar ve çapraz temas yönetimi için gıda güvenliği uzmanının değerlendirmesini alın.

Karekod kullanılabilir ama erişim koşulları var

Bilgilendirme menü, yazı tahtası, broşür, karekod, dijital ekran veya benzeri araçlarla yapılabilir. Esas olan, bilginin kolayca görülmesi ve açıkça okunmasıdır. Yalnızca bir bağlantı oluşturmak hazırlığı tamamlamaz; müşterinin doğru ürüne ait güncel bilgiyi bulabildiğini de kontrol edin. Kılavuz, madde 41.4.

Karekod kullanılıyorsa görünür bir yazılı açıklamada hem bilgilere karekodla ulaşılabildiği hem de karekod okutacak cihazı olmayan tüketiciye talep hâlinde bilginin sunulacağı belirtilmelidir. Personel bu talebi karşılayabilmelidir. Basılı güncel bir bilgi dosyası bulundurmak, bu süreci işletmek için kullanılabilecek pratik bir yöntemdir; kılavuzun anılan maddesi tek bir zorunlu basılı format tarif etmez. Kılavuz, madde 41.4.

Paket servis ve internetten sipariş kanallarını da hazırlığa katın. Kılavuzun 43.5 maddesi, toplu tüketim yerlerinin mesafeli satışla sunduğu gıdalarda bileşen ve enerji bilgisinin satın alma aşamasında tüketiciye verilmesini düzenler. Bu nedenle yalnızca masadaki menünün güncellenmesiyle yetinmeyin; kendi sipariş ekranınızı ve kullandığınız satış kanallarındaki bilgi alanlarını da kontrol edin. Kılavuz, madde 43.5, sayfa 74.

Porsiyon başına enerji bilgisi nasıl hazırlanır

Kılavuzun örneğinde, her bileşenin bir porsiyondaki miktarı ile 100 gramındaki ortalama enerji değeri kullanılır. Bileşenin gram miktarı, 100 gramdaki enerji değeriyle çarpılıp 100’e bölünür; bileşenlerden gelen enerji toplanır. Örnekteki ortalama değerlerin kaynağı Bakanlığın TURKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanıdır. Hazırlıkta kullanılan verinin kaynağını ve hangi reçeteye ait olduğunu kaydedin. Kılavuz, enerji hesabı örneği, sayfa 73.

Bu yöntemi uygularken çiğ ve pişmiş miktarların, pişirme sırasında su kaybının, yağ kullanımının ve servis edilen gerçek porsiyonun tutarlı ele alınması gerekir. Reçete ve hesap tablosunu yetkin bir gıda mühendisine veya ilgili alanda yetkin beslenme uzmanına kontrol ettirin. Örnekteki bir yemeğin enerji değerini, aynı adı taşıyan kendi yemeğinize doğrudan kopyalamayın.

Reçete veya tedarikçi değiştiğinde hem içeriği hem hesabı yeniden gözden geçirin. Menü güncellemesinin sorumlusunu belirlemek ve değişiklik tarihini kaydetmek, mutfak ile servis bilgisinin aynı kalmasına yardımcı olur.

Menü hazırlık kontrol listesi

Bu liste işletme içi hazırlık aracıdır; resmî denetim formu değildir.

• İşletmenin ulusal zincir, yalnızca aynı ilde üç ve üzeri şubesi olan işletme veya diğer toplu tüketim yeri grubundan hangisine girdiğini belirledim.
• Bileşen ve enerji bildirimi için geçerli son uyum tarihlerini ayrı ayrı kaydettim.
• Mevcut alerjen bildirimini yeni kalori takvimini beklemeden kontrol ettim.
• Menüdeki yiyecek ve içecekler için güncel reçete, bileşik bileşen bilgisi ve porsiyon miktarlarını topladım.
• Yönetmelikteki 14 alerjen grubunu tedarikçi bilgileriyle karşılaştırdım.
• Varsa alkol ve domuz kaynaklı bileşenlerin bildirimini de değerlendirdim.
• Porsiyon başına toplam enerji hesabının kaynağını ve sürümünü kaydettim; teknik kontrolünü yaptırdım.
• Farklı porsiyon, sos ve ek malzeme seçeneklerini hazırlığa dahil ettim.
• Bilgilerin kolay bulunur ve okunur olduğunu kontrol ettim; gerekli bileşen vurgularını uyguladım.
• Karekod kullanıyorsam görünür yazılı açıklamayı ve cihazı olmayan müşteriye bilgi sunma yöntemini hazırladım.
• Paket servis ve mesafeli satış kanallarındaki bilgi sunumunu kontrol ettim.
• Servis ekibini güncel bilgiye erişim ve müşteri sorularını yönlendirme konusunda bilgilendirdim.
• Reçete veya tedarikçi değiştiğinde bilgiyi güncelleyecek kişiyi belirledim.

Son kaynak kontrolü ve içerik güncellemesi: 25 Ekim 2026.